Đồ họa biên tập: Nhựa thông violin: thử tiếng rồi quyết.
Nhựa thông violin giúp lông vĩ có độ bám để kéo dây phát tiếng. Tuy vậy, tiếng trượt hoặc sạn không đồng nghĩa với việc cứ thêm nhựa thông sẽ tốt hơn. Trước khi chà thêm, cần xem tình trạng lông vĩ, cách kéo và lượng bụi đang có trên dây đàn.
Bắt đầu bằng một lượt thử ngắn
Chuẩn bị vĩ theo độ căng được hướng dẫn cho cây vĩ đang dùng. Kéo vài tiếng dây buông ở mức vừa phải và nghe phản hồi. Nếu tiếng đã bám, tương đối đều, không có lý do phải thêm nhựa chỉ vì buổi tập mới bắt đầu.
Nếu vĩ trượt, hãy hỏi xem đây có phải vĩ mới chưa được xử lý ban đầu, vĩ lâu không dùng hay một thay đổi vừa xuất hiện. Những tình huống ấy khác nhau. Người mới nên nhờ giáo viên quan sát trực tiếp thay vì coi một số lượt chà cố định là quy tắc dùng mỗi ngày.
Thêm ít và kiểm tra lại
Khi đã được hướng dẫn cách dùng, chà nhẹ một lượng nhỏ theo chiều lông vĩ, bảo đảm thao tác phù hợp với khối nhựa và cây vĩ. Không ấn mạnh làm lông vĩ tách lệch hoặc kéo khối nhựa va vào đầu vĩ. Sau đó thử lại cùng dây, cùng đoạn vĩ và cùng mức tiếng.
Mục tiêu là đủ bám cho âm thanh, không tạo một đám bụi trắng. Nếu bụi xuất hiện nhiều trên mặt đàn, dây có lớp bám dày hoặc tiếng trở nên thô, dừng việc thêm. Đừng chà nhựa liên tục trong khi nguyên nhân thực tế có thể là lực kéo hoặc vị trí tiếp xúc.
Giữ tay tránh phần lông vĩ
Khi cầm và cất, hạn chế chạm tay vào lông vĩ. Dầu và chất bẩn từ tay có thể ảnh hưởng bề mặt làm việc. Nếu cần chỉ một vị trí cho giáo viên, dùng lời mô tả hoặc chụp ảnh thay vì miết ngón lên lông vĩ.
Sau buổi chơi, lau bụi trên đàn bằng khăn mềm khô phù hợp, dành khăn riêng cho dây khi có thể. Bụi bám lâu khó xử lý hơn. Không tự dùng cồn, nước rửa hoặc chất đánh bóng lên lông vĩ và lớp sơn đàn. Vết bẩn khó sạch nên được người chuyên môn kiểm tra.
Những dấu hiệu cần đưa vĩ đi xem
Lông vĩ rụng nhiều về một phía, không còn lên độ căng phù hợp, hoặc vẫn thiếu bám sau khi kỹ thuật và lượng nhựa đã được kiểm tra là lý do hỏi về bảo dưỡng. Việc thay lông phụ thuộc tình trạng, tần suất sử dụng và môi trường; không nên hẹn một mốc chung cho mọi người.
Cũng cần phân biệt lỗi vĩ với lỗi đàn. Dây bám nhiều cặn, ngựa hoặc bộ phận khác có vấn đề có thể làm âm thanh khó kiểm soát. Hãy mô tả tiếng xuất hiện trên dây nào, ở vùng nào của vĩ và từ khi nào, để buổi kiểm tra có thông tin cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Nhựa thông đậm màu có luôn bám tốt hơn không? Đừng chọn chỉ theo màu. Loại sản phẩm, điều kiện sử dụng và cảm giác kéo cần được cân nhắc cùng nhau.
Có thể rửa lông vĩ tại nhà không? Người mới không nên tự thử dung môi hoặc tháo vĩ. Bạn có thể mang vĩ và nhựa đang dùng đến lớp violin HG Music để kiểm tra cách sử dụng trước khi mua thêm phụ kiện.
Nguồn tham khảo: Yamaha: Daily Care and Maintenance of a Violin; Yamaha: Occasional Violin Maintenance.