Có những đoạn sáo bạn nhớ đủ nốt nhưng khi chuyển từ nốt này sang nốt kia, giai điệu vẫn khựng lại. Chơi nguyên bài thêm nhiều lần có thể khiến chỗ ấy trôi qua mà chưa được nghe kỹ. Hãy lấy riêng đúng hai nốt đang vướng để quan sát: tiếng bị đứt ở đâu, ngón nào đổi chậm và nốt sau đến lúc nào?
Xác định cách nối mà bài yêu cầu
Trước khi tập, nghe giáo viên hoặc bản mẫu của đúng phiên bản đang học. Hai nốt cần liền tiếng hay cần một lần phát âm rõ ở nốt sau? Cách thể hiện này ảnh hưởng đến việc phối hợp hơi, lưỡi và ngón. Bài tập dưới đây dành cho một cặp nốt cần nối liền; những đoạn có yêu cầu ngắt tiếng nên được tập theo chỉ dẫn riêng.
Chọn cặp nốt nằm trong âm vực bạn đã thổi được tương đối ổn. Dùng đúng thế bấm đã học cho cây sáo của mình. Với người mới, chưa nên lấy đoạn vừa đổi ngón khó vừa chuyển lên quãng cao làm bài đầu tiên, vì quá nhiều yếu tố cùng thay đổi sẽ khiến bạn khó tìm nguyên nhân.
Nghe từng nốt trước khi nối
Thổi riêng nốt thứ nhất, nghỉ, rồi thổi riêng nốt thứ hai. Lắng nghe xem cả hai có ra tiếng rõ không. Nếu một nốt còn thường xuyên xì hơi hoặc không ổn định, dành thời gian sửa nốt ấy với giáo viên trước. Khi hai nốt đứng riêng đã tương đối chắc, việc so sánh lúc nối chúng mới có ý nghĩa.
Một mẫu ngắn để thử
- Gõ đều bốn phách ở tốc độ thoải mái.
- Giữ nốt đầu trong hai phách và chuyển sang nốt sau trong hai phách.
- Nghỉ đủ để chuẩn bị lại, rồi lặp cùng mẫu.
- Đổi chiều: bắt đầu từ nốt sau và trở về nốt đầu.
Bốn phách ở đây là khung tập gợi ý, có thể rút ngắn nếu hơi chưa thoải mái. Chú ý đúng khoảnh khắc chuyển âm. Nếu nghe một tiếng chen giữa, thử chậm lại để kiểm tra các ngón cần thay có phối hợp cùng lúc không. Nếu tiếng tắt rồi mới trở lại, quan sát xem bạn có vô tình ngừng hơi mỗi lần đổi ngón.
Thay một việc trong mỗi lượt
Ở lượt đầu, chỉ quan tâm thời điểm nốt sau xuất hiện. Lượt tiếp theo, giữ thời điểm ấy và nghe độ liền của âm. Sau đó mới để ý âm lượng hai nốt có chênh nhiều không. Cách nghe từng việc giúp bạn ghi nhận thay đổi cụ thể, thay vì kết luận chung rằng cả câu vẫn chưa hay.
Bàn tay cần đủ ổn định để che lỗ đúng thế bấm, đồng thời còn linh hoạt để đổi ngón. Khi nhận ra mình đang bóp sáo hoặc nâng vai, hãy dừng và đặt lại tư thế. Không cần tăng tốc ngay sau một lần làm đúng. Thử thêm vài lần với khoảng nghỉ, xem chuyển động có còn dễ kiểm soát không.
Đưa hai nốt trở lại giai điệu
Ghép thêm một nốt trước và một nốt sau cặp vừa tập. Chơi đoạn bốn nốt này với tiết tấu thật của bài. Cuối cùng mới trở lại cả câu. Nếu chỗ nối lại khựng, kiểm tra nốt dẫn vào: có thể bạn đang chuẩn bị tay muộn vì còn bận với đoạn trước đó.
Giữ lại một câu hỏi cho buổi học sau: chỗ nối đang vướng ở hơi, ngón hay cách phát âm? Bạn có thể cùng giáo viên HG Music nghe và thử từng khả năng. Chỉ ra đúng điểm chuyển chưa ổn sẽ giúp buổi tập có một việc cụ thể để làm, thay vì bắt đầu lại từ đầu bài mỗi lần.
Tham khảo về kết hợp bài tập kỹ thuật với bài đang học: Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.