Đồ họa biên tập: Saxophone octave: tập từng bước nhỏ.
Phím octave saxophone hỗ trợ chuyển lên quãng tám ở nhiều thế bấm thông dụng. Tuy nhiên, âm thanh còn phụ thuộc hơi, khẩu hình và độ kín phím. Tập hai nốt cùng tên ở hai vùng giúp bạn nhận ra điều gì thay đổi, thay vì coi phím octave như một nút tự động làm mọi nốt cao lên.
Xác định đúng phím và đúng nốt
Phím octave được điều khiển bằng ngón cái trái, gần điểm tựa của ngón này. Trước khi chơi, dùng bảng thế bấm của đúng saxophone để xác nhận một cặp nốt, chẳng hạn Rê thấp và Rê cao hơn một quãng tám trong vùng học cơ bản.
Ở cặp này, các ngón chính giữ thế bấm tương ứng trong khi ngón cái điều khiển octave. Không suy ra rằng mọi nốt ở mọi vùng đều chỉ cần thêm phím ấy. Một số vùng cao và thế bấm thay thế có cách phối hợp khác, cần được học riêng.
Tập động tác ngón cái khi chưa thổi
Giữ kèn ổn định bằng dây đeo phù hợp. Bấm thế Rê đã được xác nhận, rồi thử chuyển ngón cái giữa trạng thái có và không dùng octave. Quan sát các ngón còn lại: chúng có nhấc theo hoặc trượt khỏi phím không?
Chuyển động cần nhỏ và có kiểm soát. Nếu bạn phải lăn cả bàn tay mạnh để với phím, kiểm tra lại vị trí cầm. Không dùng lực ấn quá mức lên cơ cấu octave. Khi cơ cấu mắc hoặc hoạt động bất thường, không tự bẻ thanh truyền để làm cho nó khớp với điều mình nghĩ.
Thổi từng nốt riêng trước khi nối
Bắt đầu bằng nốt thấp ở mức tiếng vừa phải. Nghỉ, rồi thử nốt cao với thế bấm đã chuẩn bị. Mục tiêu là mỗi nốt có điểm bắt đầu rõ và giữ được một khoảng ngắn thoải mái. Chưa cần nối liền ngay nếu một nốt vẫn khó phát ra.
Đừng siết hàm hoặc cắn dăm để ép tiếng lên. Nếu nốt cao không ra, giáo viên cần kiểm tra hơi, khẩu hình, độ kín phím và cấu hình mouthpiece. Chỉ từ một tiếng hụt không thể kết luận dăm quá mềm, quá cứng hoặc kèn bị hỏng.
Nối cặp nốt và nghe thời điểm đổi
Khi từng nốt đã ổn, chơi nốt thấp rồi nốt cao với khoảng thời gian bằng nhau. Giữ các ngón chính gần phím, để ngón cái chuyển đúng lúc. Sau đó thử chiều đi xuống. Nếu nghe một âm lạ chen giữa, giảm tốc và quan sát xem ngón nào di chuyển ngoài ý muốn.
Tập từng lượt ngắn, nghỉ đủ để không cố giữ hơi đến căng. Chỉ thêm cặp nốt khác sau khi đã đối chiếu bảng thế bấm. Ghi rõ tên nốt theo bản viết cho saxophone; khi dùng tuner, nhớ thiết bị có thể đang hiển thị cao độ thực, cần cấu hình phù hợp để tránh đọc nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Ấn octave mà không lên tiếng cao có phải hỏng kèn? Chưa chắc. Kỹ thuật và tình trạng nhạc cụ đều có thể ảnh hưởng, cần kiểm tra trực tiếp.
Có nên tập nhanh để ngón quen? Hãy ưu tiên chuyển đúng và âm rõ trước. Bạn có thể mang cặp nốt đang vướng đến lớp saxophone HG Music để xác nhận cả thế bấm lẫn cách tạo tiếng.
Nguồn tham khảo: Yamaha: Saxophone Fingering.