Có những lúc tiếng sáo trúc chỉ là một đường âm mảnh đi qua căn phòng, nhưng người nghe lại cảm thấy trước mắt mình mở ra một khoảng trời rất rộng. Chất thơ ấy là sức mạnh của âm nhạc. Dù vậy, sáo trúc không chỉ thuộc về hình ảnh “núi rừng”; nhạc cụ này hiện diện trong nhiều vùng văn hóa, sân khấu và đời sống hiện đại của Việt Nam.
Vì sao tiếng sáo tạo cảm giác gần gũi?
Âm thanh bắt đầu từ hơi thở của người chơi. Tiếng sáo giữ lại những dấu vết rất nhỏ của cơ thể: lúc hơi vào mềm, lúc bật rõ, lúc ngân rồi tan. Vì thế, một câu nhạc đơn giản vẫn có thể tạo cảm giác như giọng nói.
Ống tre hoặc trúc cũng góp phần tạo màu âm, nhưng không nên quy toàn bộ vẻ đẹp cho vật liệu. Cách chế tác, cao độ, khẩu hình và sự kiểm soát của người chơi mới tạo ra kết quả cuối cùng.
Nghe sáo trúc bằng ba lớp
- Hơi: tiếng vào có gọn không, có nhiều âm gió hay không?
- Câu: người chơi lấy hơi ở đâu, cao trào nằm ở nốt nào?
- Trang trí: rung, luyến, nhấn được dùng để phục vụ cảm xúc hay chỉ để phô diễn?
Khi nghe theo ba lớp này, người học bớt bị cuốn vào việc bắt chước thật nhiều kỹ thuật và bắt đầu hiểu cấu trúc của câu nhạc.
Từ cảm xúc đến luyện tập
Một âm thanh đẹp thường đến từ các việc rất bình thường: đứng cân bằng, thả vai, tìm đúng góc hơi và giữ một nốt ổn định. Người mới có thể tập bốn nốt dài, sau đó ghép thành câu ngắn. Thu âm bằng điện thoại giúp phát hiện chỗ lấy hơi gấp hoặc nốt bị lệch.
Tôn trọng bối cảnh của bản nhạc
Nếu học một làn điệu dân gian hoặc tác phẩm gắn với cộng đồng cụ thể, hãy tìm tên bài, xuất xứ và người truyền dạy. Đừng gắn chung mọi tiếng sáo với “núi rừng” khi không có căn cứ. Chất thơ trở nên sâu hơn khi đi cùng hiểu biết, thay vì thay thế hiểu biết.
Một lộ trình 15 phút
- 3 phút thả lỏng và tạo tiếng.
- 5 phút nốt dài với máy lên dây.
- 5 phút một câu nhạc, chia rõ chỗ lấy hơi.
- 2 phút nghe lại bản thu và ghi một điểm cần sửa.
Nếu muốn học bài bản, hãy xem chương trình học tại HG Music hoặc liên hệ HG Music. Cảm xúc là lý do để bắt đầu; kỹ thuật đúng giúp tiếng sáo đi xa hơn.
